fa مطالعه شاخص‌ها و خصوصیات جوانه زنی بذر و استقرار دانه رست گیاه دارویی مورد (Myrtus communis L) پژوهشي اصیل Original Research مقدمه: به دلیل اهمیت گیاه مورد در صنایع دارویی و همچنین کمک به احیای سریع‌تر این گیاه در طبیعت، کشت و کار آن از طریق بذر به عنوان روشی اقتصادی و کاربردی توصیه می‌گردد. با توجه به اینکه جوانه‌زنی بذر این گیاه مشکل می‌باشد و گسترش سطح زیر کشت و تولید بیشتر این گیاه را با مشکل مواجه می‌کند، از این رو در این پژوهش به بررسی عوامل ممانعت کننده جوانه زنی بذر این گیاه پرداخته شده است. بحث و نتیجه‌گیری: در این بررسی جداسازی بذرهای پوک و خراش دهی مکانیکی موجب حصول حداکثری جوانه زنی بذر و استقرار مطلوب گیاهچه‌ها شد. یافته‌ها: بررسی بذرهای سالم نشان داد که بیش از 76 درصدخواب آن ناشی از خواب فیزیکی و بقیه آن ممکن است مربوط به جنین و از نوع فیزیولوژیکی باشد. با وجودی که میزان جوانه زنی بذر در هر دو نوع خراش دهی تفاوت معنی داری نداشتند اما در مجموع استقرار گیاهچه های حاصل از تیمار خراش مکانیکی در مقایسه با خراش‌دهی شیمیایی بسیار بالاتر بود (88% در مقابل 55%) و خراش شیمایی اثرات مضری بر گیاهچه حاصله (خصوصاً بخش ریشه و بنیه آن) داشت. مواد و روش‌ها: برای رفع خواب فیزیکی (سخت پوستی) از تیمارهای خراش دهی مکانیکی (کاغذ سنباده) و شیمیایی (قرار دادن بذور در محلول اسید سولفوریک 98% به مدت 2 و4 دقیقه و سپس سه بار شستشو با آب مقطر)و برای رفع خواب فیزیولوژیک، یک و دو ماه سرمادهی اعمال گردید. این آزمایشها در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا شد. Background : Myrtle is a shrub and has a many applications in medicinal industries. Although the myrtle can reproduce by cutting, its reproduction by seed will bring more advantages such as economic advantages and better regeneration in nature or agriculture. Regarding to the difficult seed germination of this plant and also the need for extension the cultivation, this study was conducted for determination of germination inhibitor factors. Materials and Methods: Mechanical scarifying (by sand paper) and chemical scarifying (by immerging the seeds in 98% sulfuric acid for 2 and 4 minutes and then 3 times rising in distilled water) were used against hardseeness (physical dormancy). Cold treatments (1 and 2 months) were used for physiological dormancy. All mentioned experiments were conducted based on randomized complete design with 3 replications. Results: Study of healthy seeds showed the existence of a dual dormancy including mainly hardseedness (76%) and physiological dormancy in a part. Percent of seedling establishment was higher in mechanical treatment in compare of chemical ones and acid treatments also had some adverse effects on seedling establishment and increased the abnormality (especially on roots and vigor). Conclusion: Separating the blank seeds and mechanical scarifying are the suggesting treatments to produce high seed germination and good establishment of seedling. مورد، شاخص جوانه زنی، استقرار گیاهچه، خراش، سرما.Myrtus communis Myrtle, Germination index, Seedling establishment, scarifying, Cold, Myrtus communis 71 80 http://yafte.lums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-57&slc_lang=fa&sid=1 ahmad Ismaili احمد اسماعیلی 720031947532846006477 720031947532846006477 Yes hamid reza Eisvand حمیدرضا عیسوند 720031947532846006478 720031947532846006478 No Faculty of Agriculture, Lorestan University, Khoramabad, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران abdollhosein Rezaeinejad عبدالحسین رضائی نژاد 720031947532846006479 720031947532846006479 No Faculty of Agriculture, Lorestan University, Khoramabad, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران kamran Sameey کامران سمیعی 720031947532846006480 720031947532846006480 No Islamic Azad University, Kangavar Branch, Kangavar, Iran دانشگاه آزاد اسلامی واحد کنگاور، کنگاور، ایران seyed mahmod Zabeti سید محمود ضابطی 720031947532846006481 720031947532846006481 No Faculty of Agriculture, Lorestan University, Khoramabad, Iran. دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران